5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununa göre, 4/a’lı sigortalılar, iş kazası-meslek hastalığı-hastalık ve analık sigorta kollarına, 4/b’li sigortalılar iş kazası-meslek hastalığında yatılı tedavi süresi veya yatılı tedavi sonrası tedavi gereği, analığa bağlı geçici iş göremezlik ödeneği verilmektedir.
4/c kapsamında çalışan memurlar ise, iş göremediği sürede aylığını tam alması sebebiyle gelir kaybına uğramadığından kendilerine geçici iş göremezlik ödeneği verilmemektedir. Ancak istirahat raporları memurlar bakımından izinli sayılmaları bakımından önemli sonuçları vardır.
Geçici iş göremezlik ödeneği alabilmek için sigortalı istirahat raporu almak zorundadır. İstirahat raporları, tek hekim veya sağlık kurulu raporlarıyla verilmektedir.
İş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve sigortalı kadının analığı halinde verilecek geçici iş göremezlik ödeneği, yatarak tedavilerde hesaplanacak günlük kazancının yarısı, ayaktan tedavilerde ise üçte ikisidir.
İSTİRAHAT RAPORLARINDA SON GELİŞMELER
İstirahat raporu uygulaması, 2008 yılı Sağlık Uygulama Tebliği’nde düzenlenmişti. 2010 yılı Sağlık Uygulama Tebliği yayınlandığında istirahat raporu ile ilgili kısmın çıkarıldığını, bu konunun 2010 yılı Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’ni incelediğimizde buraya aktarıldığını gördük. Sonrasında 2010/Mayıs ayında çıkarılan 2010/66 sayılı Genelge ile Sosyal Güvenlik Kurumu istirahat raporlarının verilme usul ve esaslarını belirledi. Doğrusu istirahat raporları geçiş sürecinde sosyal sigortanın mı, genel sağlık sigortasının mı alanına girmesi, hukuk ve yönetim sorunlarını beraberinde getiriyor.
İstirahat raporlarının, geçici iş göremezlik ödeneği belgesi olması bakımından sosyal sigortayı, raporu veren sağlık hizmetleri sunucuları yönüyle ise genel sağlık sigortasını ilgilendirmektedir. Kanaatimce istirahat raporlarının Genel Sağlık Sigortası İşlemleri Yönetmeliğinde düzenlenmesi daha doğru olacaktı.
Genelge 4/a ve b kapsamındaki sigortalılar için istirahat raporlarını içermekteyken 4/c sigortalılar için herhangi bir düzenleme öngörmemektedir. 2008 yılı Ekim ayı öncesinden 4/c sigortalısı sayılan memurlar, 15.01.2010 tarihinde genel sağlık sigortasına devri gerçekleştirildi. Ancak devir yapılırken 657 sayılı Kanun ve bağlı Yönetmeliklerdeki düzenlemeler yürürlükten kaldırılmadı. Her iki düzenleme arasındaki farklılıklar, uygulamada sorunlar oluşturmaktadır.
İSTİRAHAT SÜRELERİ
Tek hekim tarafından 10 güne kadar verilen istirahat süresi, kontrole bağlı olarak 10 gün daha uzatılarak toplam 20 gün verilebilmektedir. Bunlar azami süreler olup artırılamamaktadır. 20 günü aşan rahatsızlıklar sağlık kurulu tarafından verilebilmektedir. Yıl içerisinde tek hekim tarafından ancak 40 gün istirahat süresi yazabilmekteler. Bu şekilde istirahatlar için Genelge ekindeki İş Göremezlik Belgesinin hekim tarafından doldurulması gerekmektedir. Sağlık kurulu raporlarında süre sınırı 6 ay olmakla birlikte, maluliyetin önlenmesi önemli oranda azalması beklenilen tedavilerde bu süre arttırılmaktadır.
İstirahat raporları Sosyal Güvenlik Kurumu ile sözleşmeli sağlık hizmet sunucuları tarafından düzenlenmektedir. Sözleşmesiz sağlık hizmeti sunucuları tarafından verilen ve istirahat süresi 10 günü geçmeyen raporlar, sözleşmeli resmî sağlık hizmeti sunucusu hekimi tarafından, 10 günü aşan raporlar ise sözleşmeli resmî sağlık hizmeti sunucusu sağlık kurulunca onandığı takdirde geçerli olur.
İş Göremezlik Belgesi düzenlendiği tarihten itibaren 3 işgünü içerisinde sigortalının bağlı bulunduğu Sosyal Güvenlik İl/Merkez Müdürlüğüne gönderilmelidir. Gönderilmediği takdirde herhangi bir cezai yaptırım söz konusu değildir. Hekim düzenlediği iş göremezlik belgesinden bir suretini sigortalıya vermektedir. Sigortalı belgeyi işverene vermektedir.
ÇALIŞMADI BİLDİRİMİ
İşveren kendisine getirilen iş göremezlik belgesini 10 uncu günü takibenden 5 işgünü içerisinde Sosyal Güvenlik Kurumuna internet üzerinden bildirim yapması öngörülmektedir. Bildirim yapmayan işverenlere 5 asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanacaktır. Cezanın yüksekliği ve cezanın dayandırıldığı yasal düzenleme göz önünde buldurularak ceza usulü esnetilmektedir. Sosyal Güvenlik İl/Merkez Müdürlükleri kendilerine sağlık hizmet sunucularından gelen iş göremezlik belgelerini kontrol ettikten sonra çalışmadığına ilişkin bildirimleri yapmayan işverenlere durum tebliğ edilecek, tebliğ tarihinden itibaren 5 işgünü içerisinde bu bildirimi yapmayan işverenlere idari para cezası uygulanmaktadır.
İdari para cezasının yasallığı tartışmalı ve yargı kararlarıyla hüküm icra edecektir. Hal böyle olmakla birlikte, idari para cezası ödeme k istemeyen işverenler 5 günlük bildirime dikkat etmelidirler.
Sigortalının çalışmadığına ilişkin bildirim fiiline işverenin uymadığı gerekçe gösterilerek uygulanan cezanın ölçülü olduğu da söylenemez. Zira daha ağır sonuçları olan sigortalı işe giriş bildirgesi, aylık prim ve hizmet belgesinden yüksek ceza öngörülmektedir.
GEÇİCİ İŞ GÖREMEZLİĞİN ÖDEMESİ
Sosyal Güvenlik İl/Merkez Müdürlüklerinde geçici iş göremezlik belgesi ile sigortalının çalışmadığına ilişkin belgenin birleştirilerek hesaplanan iş göremezlik ödeneği PTT üzerinden sigortalılara ödenmektedir.
Çalışmaya başladığı ayda iş kazası geçiren, hastalık sigortası için 90 gün prim ödeme şartını ay içerisinde tamamlayıp, aylık prim hizmet belgesi gönderilememiş 4/a sigortalıları Sigortalı Hesap Fişi ile SGK’ya bildirim yapıldıktan sonra geçici iş göremezlik ödeneği alabilmekteler.
Ödenek tutarı sigortalı için SGK’ya aylık prim ve hizmet belgesinde yapılan kazanç bildirimleri üzerinden yapılmaktadır. Ülke geneli sigortalıların büyük çoğunluğu asgari ücret üzerinden kazanç bildirimi söz konusudur. Asgari ücretin 729 TL olduğu düşünüldüğünde, sadece alınacak ödenek tutarı ile gelir sıkıntısı yaşayacaktır. Çünkü bu dönemde sigortalı ve ailesinin giderleri daha artmaktadır. İşvereninde sigortalı çalışmadığı dönem için ücret ödeme yükümlülüğü bulunmamaktadır. Ancak iş sözleşmesi, toplu sözleşme veya yardım niteliğinde işverence bu dönemde ayrıca ödeme yapılması çalışma barışını sağlamakta, sigortalı memnuniyetini arttırmaktadır.
4/a’lı sigortalıların geçici iş göremezlik ödenek sürelerinin sigortalılık süresi olarak bildirilmemeleri(işverenden ücret veya yardım niteliğinde kazanç almamaları sebebine dayanarak çalışmadıkları hariç) yaşlılık, malullük ve ölüm aylıkları için gerekli gün sayılarında olumsuz sonuçlar doğurmaktadır.
4/b sigortalılarının ödenek alabilmeleri prim borcu bulunmamasına bağlanmaktadır. Ülkemizde bağımsız çalışanların büyük bir bölümü prim borçlusudur. Bu uygulama çoğu zaman bu sigortalıların ödenek almasını engellemektedir.
MEMURLAR
4/a ve b sigortalıları için belirlenen iş göremezlik belgesinin memurlar için de geçerli olup olmadığı yönünde bir açıklık bulunmamaktadır. Süre açısından ise 10’ar günlük tek hekim sınırlamasının memurları bağlayıp bağlamadığı diğer aydınlatılmaya ihtiyaç duyulan başka bir konudur. Sağlık hizmet sunucuları tarafından düzenlenen raporlarda Sosyal Güvenlik İl/Merkez Müdürlüklerine gönderilip gönderilmeyeceği düzenlenmesi gerekmektedir
Bu haber 284 defa okunmuştur.
